เด็กออทิสติกเทียม หมายถึง เด็กที่มีพฤติกรรมคล้ายกับเด็กที่เป็นออทิสติก (Autism Spectrum Disorder – ASD) แต่ไม่ได้เกิดจากความผิดปกติทางพันธุกรรมหรือสมองโดยตรง ภาวะนี้เกิดจากการเลี้ยงดูที่ไม่เหมาะสม โดยเฉพาะการปล่อยให้เด็กอยู่กับหน้าจออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ เช่น โทรทัศน์ สมาร์ทโฟน หรือแท็บเล็ต มากเกินไป ส่งผลให้เด็กขาดการกระตุ้นการสื่อสารสองทาง (Two-way Communication) และพัฒนาการช้ากว่าเด็กในวัยเดียวกัน
สาเหตุของออทิสติกเทียม
การเลี้ยงดูด้วยหน้าจอ
- เด็กใช้เวลาอยู่กับหน้าจอมากเกินไป เช่น ดูวิดีโอ เล่นเกม
- การรับสารเพียงด้านเดียวจากหน้าจอ ทำให้ขาดการโต้ตอบกับคนรอบข้าง
การขาดปฏิสัมพันธ์ทางสังคม
- ขาดการพูดคุยหรือเล่นกับพ่อแม่และเด็กคนอื่น
- ไม่มีการกระตุ้นให้เด็กแสดงออกหรือสื่อสาร
เนื้อหาจากหน้าจอ
- การดูภาพเคลื่อนไหวที่เร็วเกินไป อาจส่งผลต่อสมาธิและการเรียนรู้
พฤติกรรมที่บ่งบอกว่าเด็กอาจเข้าข่ายออทิสติกเทียม
- พูดช้าหรือไม่พูดเลย
- ไม่สบตาเวลาสื่อสาร
- ไม่สนใจเล่นกับเด็กคนอื่น
- ติดจอสมาร์ทโฟนหรือแท็บเล็ต
- ไม่สามารถบอกความต้องการของตัวเองได้
- แสดงพฤติกรรมรุนแรงหรือโวยวายเมื่อไม่ได้ในสิ่งที่ต้องการ
วิธีป้องกันและแก้ไขออทิสติกเทียม
1. ลดการใช้หน้าจอ
- จำกัดเวลาในการใช้สมาร์ทโฟนหรือแท็บเล็ต
- หลีกเลี่ยงการให้เด็กดูเนื้อหาที่มีภาพเคลื่อนไหวเร็ว
2. ส่งเสริมการปฏิสัมพันธ์
- พูดคุยและเล่นกับลูกให้มากขึ้น
- ชวนลูกทำกิจกรรมที่ต้องใช้การสื่อสาร เช่น การอ่านหนังสือ การเล่นเกมกระดาน
3. หากิจกรรมที่เสริมพัฒนาการ
- การต่อจิ๊กซอว์
- การวาดรูปและระบายสี
- การปลูกต้นไม้
- การเล่นกลางแจ้ง
ปรึกษาแพทย์
- หากสงสัยว่าลูกเข้าข่ายเป็นเด็กออทิสติกเทียม ควรพาไปพบแพทย์เฉพาะทางเพื่อรับการวินิจฉัยและคำแนะนำ หรืออ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่โรงพยาบาลวิมุต https://www.vimut.com/article/virtual-autism-symptoms
เด็กออทิสติกเทียมไม่ใช่ภาวะที่เกิดจากพันธุกรรม แต่เป็นผลจากการเลี้ยงดูที่ขาดการกระตุ้นการสื่อสารและปฏิสัมพันธ์ การแก้ไขสามารถทำได้โดยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการเลี้ยงดูและส่งเสริมพัฒนาการของเด็กผ่านกิจกรรมที่เหมาะสม.
